On Wed, 20 Oct 2004 23:02:29 -0700 "cam1932" <cam1932@xyz.net> writes:

Rat cam on anh da~ chi? cach chup hinh trong a'nh de`n mo+`.

 

Toi xin hoi anh Dang la` thoi gian toi 30 sec. ma` sao hi`nh Anh chup rat ne't, kho^ng nho`e. Trong hi`nh Venice, co' ve? ca'i thuyen (gondole) va^~n tro^i ma` va^~n rat ro~. Co the ap dung cach chup cua anh de chup nhung hi`nh di ddo^.ng nhu tre? em choi ddu`a trong nha` buoi to^'i khong?

 

Cam./.

 

--------------------------

 

Kính gởi anh Cẩm và qúi bằng hữu,

 

Có nhiều thân hữu gởi email hỏi tương tợ như anh Cẩm nên tôi xin phép anh được trả lời chung cho các bạn trong cùng email nầy. Trả lời theo tinh thần tản mạn về nhiếp ảnh, y như tinh thần tản mạn về Unicode và email chữ quốc ngữ. Tôi nghĩ tới đâu viết tới đó, “tác phẫm” nầy hoàn thành trong 1 giờ mà thôi, nhưng vẫn không nhanh bằng nhà thơ Nguyên Khoa làm thơ tặng quí bạn trong MTC.

 

Tôi viết chơi cho vui theo kinh nghiệm chơi h́nh, qúi bạn đừng nghĩ tôi là Pro nghe. Những kinh ngiệm nầy tích luỷ từ khi tôi c̣n học tiểu học tới bây giờ. Hai bộ môn tôi “chơi” từ nhỏ là âm thanh (ghi âm) và nhiếp ảnh, dĩ nhiên c̣n nhiều thứ nửa. Trong bộ môn ghi âm (hay âm nhạc) tôi cũng là người sửa máy ghi âm nửa. Hôm nào có hứng tôi sẽ viết bài tản mạn về nghệ thuật ghi âm và về âm thanh. Một lần nửa xin qúi vị đừng cho tôi “lên mặt” nghe, tôi chỉ viết ra những kinh nghiệm mà thôi, có khi sai với điều qúi vị tin tưởng. C̣n qúi bạn chánh thức là Pro th́ xin chỉ cười (tôi) lén thôi, cười công khai tôi mắc cở không viết nửa. Những ảnh thí dụ ở đây chụp bằng máy Canon Powershot S1 IS (3.2 Mpix, optical zoom tối đa10x). Tiếc rằng tôi phải thu ảnh nhỏ lại để gởi qua email, nếu để nguyên th́ sẽ thấy nó đẹp hơn.

 

1. Với máy chụp ảnh ngày nay, người cầm máy không cần phải học hỏi nhiều như thời vài chục năm trước khi không có máy tự động như ngày nay. Do vậy trong bài digital camera tôi có nói qúi vị cứ chụp thử hoàn toàn "manual" theo sách vở đă dạy khi xưa, rồi sau đo chụp tự động (máy tự điều chỉnh) xem ai hơn ai. Đây là phần mở đầu, xin tiếp tục đọc đoạn sau sẽ rơ hơn.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2. Tuy nhiên “người ảnh” cần phải biết vài nguyên tắc đơn giản để lấy ảnh đúng ư muốn. Hai điều căn bản cần biết nhất là độ mở của ống kính và vận tốc lấy ảnh. Muốn ảnh có chiều sâu th́ phải đóng ống kính nhỏ lại chụp với độ mở 2.8 sẽ ít sâu hơn độ mở 11. Độ DOF (deep of field) nḥ (thí dụ 11) làm ảnh rơ nét từ gần tới xa, nơi nào cũng rơ. Dộ mở lớn (thí dụ 2.8 hay 3.5) sẽ làm vật phía trước và phía sau người mẫu mờ di không sắc nét.

 

3. Nhưng ảnh rơ từ gần đến xa chỉ hay cho chụp phong cảnh, như tấm ảnh chụp khu phố Venice (trong Las Vegas) C̣n như chụp ảnh portrait th́ thường nên chọn DOF ngắn, nghĩa là chụp gương mặt người mẫu rơ nét, nhưng cái bông hồng nằm cạnh đó, sau gương mặt chừng 30cm th́ nhoè đi. Muốn vậy th́ phải mở ống kính tối đa (3.5 hay 2.8).  Với ống kính có độ optical zoom (đừng để ư tới digital zoom, chẳng mấy ai xài) cao th́ DOF rất ngắn, nên chụp portrait nên mở zoom cao một chút, như 3x, 5x hay 10x. (Xin qui ban luu y: Toi dung chu zoom cho de hieu, xin thay chu zoom bang chu “tele” moi dung sach vo)

 

4. Việc kế đến là vận tốc lấy ảnh. Ảnh cử động nhanh, như chụp thể thao, chụp trẻ con, th́ phải chụp nhanh, vận tốc nhảy khoảng 250 (tức là 1 phần 250 giây) hay hơn, th́ ảnh mới đứng, bằng không thấy ảnh kéo nhoè ra, trong khi tĩnh vật chung quanh rơ nét. Muốn máy nhảy nhanh th́ phải có ánh sánh nhiều, hay là chụp bằng đèn flash, v́ đèn flash trung b́nh loé sáng 1/1000 giây. Với thời gian lấy ảnh nầy gần như mọi vật đều đứng yên, dầu cho đó là cầu thủ đang nhảy lên chụp quả banh bay nhanh, cầu thủ lơ lững nửa chừng, mà quả banh bay nhanh cũng dừng lại trong ảnh.

 

6. Tuy nhiên đôi lúc không cần mọi vật trong ảnh phải đứng yên, mà cần có vật nào đó hơi nhoè đi v́ vận tốc, thí dụ như chụp tay đua xe đạp về cán mức, cảnh vật chung quanh rơ nét, nhưng coureur và chiêc xe đạp phải nhoè đi tí xíu mới biểu hiện được vận tốc. Cũng có thể làm ngược lại, ria máy ảnh theo coureur, cảnh vật chung quanh nhoè đi v́ vận tốc, nhưng ảnh coureur cán mức rất rơ nét. Đây là lối chụp quen thuộc của các phóng viên.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tấm ảnh Venice nầy chụp trong “bóng tối” nếu mở đèn flash sẽ thấy rơ chiếc thuyền, c̣n cảnh phiá sau sẽ tối om. Ảnh rơ từ gần đến xa là v́ mở ống kính rất nhỏ, DOF sâu.

 

 

 

5. Trở lại việc chụp ảnh ban đêm, nơi ánh sáng mờ hay buổi chiều tối. Nếu chụp phong cảnh như chụp tháp Eiffel Paris (Las Vegas) và cảnh góc phố Venice th́ không nên mở đèn flash. Tôi thấy đa số du

khách chụp với đèn flash, khi mang về in ra, cảnh đường phố tối đen, chỉ có vài vật ở cách ống kính chừng 3 thước là sáng rơ. Trong tiệc cưới tôi thấy ai cũng chụp flash hết, điều nầy chỉ có giá trị là chụp ảnh

 kỷ niệm bạn bè ngồi trong bàn tiệc mà thôi. Muốn chụp hai họ đứng trên sân khấu hay toàn cảnh pḥng tiệc th́ đừng mở flash.

 

 

 

6. Nhiều bạn tưởng là mở flash khi chụp ban đêm hay nơi tối. Điều đó chỉ đúng khi chụp ảnh  cho vài người hay nhóm người để kỷ niệm mà thôi, chụp như vậy chắc chắn trông mặt người “y như ma”, bị bà xă rầy ngay, có khi c̣n đ̣i đập máy ảnh cho rồi. Trong các tiệc cưới mà tôi tham dự, thấy mấy tay nhà nghề dùng máy móc gồ ghề đứng chụp h́nh từng người khách đứng cạnh cô dâu chú rễ khi mới bước vào chỉ dùng có cái đèn flash duy nhất của máy ảnh. Điều nầy làm tấm ảnh thu được chỉ có giá trị kỷ niệm, không là tấm ảnh đẹp được. Lư do sẽ bàn tới ở đoạn sau.

 

7. Nhiều vị không nghĩ là có khi cần chụp với đèn flash ở nơi thanh thiên bạch nhật. Khi qúi vị chụp trái sáng ngoài trời th́ nên mở đèn flash. Cảnh vật rực rở sau lưng người mẫu sẽ làm cho gương mặt tối sầm. Không mở đèn th́ mặt đen thui, bà xă đ̣i đập máy ảnh chẳng oan chút nào.

 

8. Ảnh tạo bởi ánh sáng, nguồn sáng không hay th́ ảnh sẽ xấu. Ánh sáng mặt trời chỉ có một chiều, chụp ra ảnh chẳng hay ho tí nào. Anh Cẩm là người xữ dụng ánh nắng rất hay, như trong các cảnh chung trà buổi sáng, hay nhiều ảnh tĩnh vật khác. Thường muốn ảnh đẹp phải có vài ba nguồn sáng. Ngày xưa mấy nhiếp ảnh gia trong tiệm chụp ảnh thường xài ít ra là 3 đèn rọi để chụp portrait. Qúi vị nh́n lại “ảnh chụp tiệm” của ḿnh coi, nổi và đẹp phải không? Vậy khi ra ngoài chụp người đẹp qúi bạn cũng nên xài vài ba nguồn sáng. Qúi bạn có sẳn 2 nguồn sáng: thứ nhất là mặt trời (hay mây trắng) thứ hai là cái đèn flash. Mặt trời rọi một hướng, đèn flash rọi một hướng, canh sao cho hay là tuỳ khả năng mỗi người. Nhưng quí vị c̣n một hay hai nguồn sáng khác nửa, đó là bức tường trắng phản chiếu ánh sáng, đó là nhờ người mặc áo trắng hay màu hồng lợt đứng gần người mẫu, nhớ đừng dùng người  mặc áo xanh. Chụp ra mặt người mẫu xanh lè, chê là phải.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hai ảnh kế tiếp chụp với ánh nắng chang chang và dùng mặt trời trưa là  nguồn sáng duy nhất, may mà trông khá đẹp. Hai người mẫu nầy không ngờ là ḿnh đứng chụp ảnh nên rất tự nhiên. V́ h́nh đă thu nhỏ, nếu để nguyên th́ quí vị sẽ thấy từng sợi tóc.

 

 

9. Gần như với người mẫu nào cũng có thể chụp được ảnh đẹp, nhưng “người ảnh” (photographer) cần phải tránh vài thứ như đừng chụp portrait giửa nắng chang chang nên chụp portrait nơi ánh sáng dịu

 dàng và nên có nhiều nguồn sáng khác nhau rọi vào người mẫu, thí dụ người mẫu đứng gần cửa sổ đầy đủ ánh sáng rọi một bên mặt, mở đèn flash thêm để rọi phần c̣n lại. Tuy nhiên qúi bạn cứng tay cũng

 có thể chụp ngay ngoài nắng chói chang. Dĩ nhiên là hai người mẫu đẹp sẳn rồi. Tuy nhiên nếu chụp trong ánh sáng dịu chắc sẽ đẹp hơn.

 

 

10. Muốn chụp đèn Las Vegas, nên để ống kính đóng lại khá nhiều, như 5.6 hay 8 (digital camera ít khi xuống tới 11 hay 16, trong khi máy film xuống tới đó là thường) để cho rơ nét từ gần đến xa. Đóng ống kính nhỏ lại th́ ánh sáng vào máy ít đi, vậy th́ máy phải mở ra lấy ảnh lâu hơn thí dụ từ 0.5 second tới 30 second tùy ánh sáng. Máy ảnh mở 1/15 second là đă run tay rồi, mở 30 second th́ chỉ có tượng đá mới cầm máy ảnh chụp rơ được. Vậy th́ để máy ảnh trên chân máy. Nhưng đi chơi ai mang chân máy theo, trừ mấy tay Pro, vác cái máy khổng lồ. Riêng tôi cứ để cái máy ảnh trên nền ciment thích hợp là đủ rồi. Cho nên câu thiệu đầu tiên để chụp ảnh đẹp được người xưa dạy là “chân máy, chân máy và chân máy”, (chân máy ảnh).

 

11. Với máy ảnh có monitor fix th́ việc nầy hơi khó, phải khom người, phải niển đầu, có khi nằm dài dưới đất mới nh́n thấy monitor mà lấy khung. Với monitor có thể quay nhiều vị trí như cái canon S1 th́ khá dễ dàng, cứ quay cái monitor sao cho dể nh́n th́ để máy ảnh nơi đâu cũng nh́n thấy ảnh trong monitor hết. Nhớ bấm máy ảnh nhẹ nhàng, bấm mạnh quá th́ nó quay đi trật khung ảnh muốn lấy. Ngoài ra quí vị chụp ảnh digital nên lưu ư: nút bấm lấy ảnh của máy digital có hai bậc (máy film ngày nay cũng vậy). Bấm bậc đầu máy ảnh lấy thước và đo ánh sáng, trong trường hợp chụp ban đêm th́ thời gian nầy có thể lên tới 1/2 second, nhớ giử tay nửa giây ở bậc thứ nhất trước khi bấm xuống hẳn. Chụp ban ngày cũng vậy, tôi thấy nhiều vị quen chụp film, cầm cái digital camera “bấm cái cụp” chẳng cần biết nút bấm có hai bậc và phải chờ ở bậc 1. Ảnh chụp được thường chẳng rỏ nét v́ máy chưa kịp lấy thước.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

12. Trở lại, mở ống kính nhỏ ban đêm để ảnh rỏ từ gần đến xa (DOF sâu) th́ thời gian lấy ảnh bao lâu. Thật sự tôi chẳng cần tính làm chi, cứ để cái digital camera tính tuỳ theo độ mở của ống kính, tuỳ theo

 ánh sáng trong cảnh vật, nó tính đúng hơn tôi gấp bội. Ngày xưa người ảnh gặp nhiều khó khăn trong chuyện nầy và thường phải chụp thử nhiều tấm với độ nhảy khác nhau rồi lựa sau. Tôi “thách”quí vị chụ

 manual theo ư ḿnh và để máy ảnh chụp tự động coi ai hơn ai là vậy. Manual ngày nay có nghĩa là quí vị chọn độ mở của ống kính, để máy ảnh chọn vận tốc. Hay qúi vị chọn vận tốc, để máy ảnh chọn độ mở. Mà thật ra với máy ảnh giá từ $300, quí vị không cần làm chuyện nầy nửa, chỉ cần quay nút điều chỉnh qua “cảnh vật”, qua “portrait” qua “close-up”, qua “đêm tối”, qua “thể thao” … là xong.

 

 

 

 

 

13. Khi mua máy ảnh qúi bạn thường nghĩ tới bao nhiêu Mpix, và cứ nghỉ con số nầy càng lớn càng tốt, không đúng đâu. Chỉ cầm 3.1 Mpix tới 4 Mpix là đủ dùng cho tay mơ như tôi rồi. Với cở nầy có thể in được ảnh cở 8.5”x11” rồi. Ít khi nào quí vị in lớn hơn. Nhưng qúi vị sơ ư chọn số nút điều khiển. Có hai nhóm máy ảnh, một nhóm điều khiển bằng nút bấm hay vặn, càng nhiều vị trí càng tốt, và số máy ảnh c̣n lại th́ điều khiển bằng menu, cái ǵ cũng phải vào menu mới chọn được, nên tránh mua loại máy ảnh “menu” nầy. Chụp đúng lúc là điều quan trọng cho người ảnh. Trể sớm vài ba phút là cảnh muốn chụp đi qua rồi. Vào menu chọn cho đă nh́n lên hết c̣n muốn chụp. Ngược lại, nh́n thấy cảnh muốn chụp, vặn nút qua vị trí cần thiết, bấm máy là xong, nhanh hơn nhiều. Mua máy càng nhiều nút bấm càng tốt. Dĩ nhiên c̣n phải để ư tới ống kính tốt xấu, c̣n độ nhạy của sensor (CCD, film) độ noise của sensor….về loại pin, về memory card….đừng chú trọng quá mức về “Mpix”.

 

14. Tôi thường gặp nhiều du khách ngoại quốc mang cái máy ảnh với ống kính khổng lồ đi du lịch, cứ cầm nó trên tay zoom thật gần mà chụp phong cảnh. Điều nầy làm người ta buồn cười. Thường wide angle quan trọng hơn là zoom trong việc chụp phong cảnh. Muốn lấy toàn cảnh th́ phải để “wide” không nên zoom. Nếu tôi zoom th́ chắc chỉ lấy được cái quả cầu chớ chẳng c̣n tháp Eiffel trong cảnh. Chụp đám tiệc th́ cái wide angle lens rất là cần, máy digital ngày nay có đủ từ wide tới zoom trong ống kiến duy nhất, người ảnh ngày xưa phải mang ba bốn ống kính mới đủ dùng. Tôi thấy nhiều vị chú trọng tới zoom mà không để ư tới dộ wide của ống kính. Trong thực tế ngày xưa kính wide angle bán đắt tiền hơn kính zoom.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ảnh bên cạnh quí vị thấy rơ mái tóc, nhưng cảnh vật bên sau nhoè đi do dùng DOF ngắn.

 

15. Ngược lại khi chụp portrait th́ nên zoom một chút. Có nhiều lư do, thứ nhất gương mặt người mẫu đở “méo xẹo” bất thường như khi để ống kính wide và đứng quá gần, thứ hai là khi dùng zoom th́ quí vị đứng xa người mẫu, người mẫu sẽ không ngượng mất vẽ tự nhiên đi. Chụp portrai mà để wide ảnh sẽ rất xấu v́ méo. Khi zoom th́ hậu cảnh mờ đi (DOF nhỏ) nên mặt người mẫu nổi bật lên. Đó là lư do tại sao quí vị nh́n lại các ảnh đen trắng ngày xưa thấy lá cây sau người mẫu nhạt nhoè không rơ nét, ảnh rất nên thơ. Ngày xưa máy 6x9 có ống kính 105mm.

 

 

 

16. Ngày nay bộ môn đen trắng (BW) vẫn c̣n nhiều người chơi, nhất là loại ảnh phong cảnh và portrait. Máy digital camera nào cũng có thể chụp BW được cả, tuy nhiên quí bạn nên chụp màu, sau đó về nhà dùng computer đổi ra đen trắng. Theo tôi ảnh màu hay đen trắng vẫn có cái đẹp riêng của nó.

 

17. Ống kính trong và zoom lớn chụp portrait rất “nguy hiễm” v́ ảnh thu được có thể nh́n thấy từ lổ chân lông.  Thí dụ nếu nh́n ảnh hai người mẫu trên bằng tấm ảnh chưa thu nhỏ th́ qúi vị sẽ thấy rơ lắm. Nếu quí vị chụp kiểu nầy th́ chắc chắn bà xă sẽ đập máy ngay. Ống kính zoom phóng đại lớn lắm. Người ảnh ngày xưa dùng một loại kính gắn thêm vào để làm ành trở thành “mơ huyền” mờ, c̣n riêng tôi th́ có cách khác, bí mật, qúi thân hữu lo lót tô phở tôi sẽ tiết lộ.

 

18. H́nh như c̣n nhiều thứ để viết nửa, nhưng tới bây giờ tôi hết ư và không nhớ ra, tạm gởi qúi bạn đọc hơi rồi sẽ viết tiếp theo sau nầy. Đây chỉ là bản nháp gởi qúi bạn đọc hy vọng góp được chút kinh nghiệm trong nghề chơi ảnh với qúi bạn mới vào nghề. Nếu đi xa hơn th́ bài sẽ dài như quyển sách. Khi nào có sự góp ư hay thắc mắc tôi sẽ thêm vào để bài được hoàn hảo hơn. Xin phê b́nh và góp ư ở email address : huy017@juno.com. Huỳnh Chiếu Đẳng.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Make your own free website on Tripod.com